یکشنبه , اردیبهشت ۲۶ ۱۴۰۰
خانه / تاريخ / کریسمس

کریسمس

کریسمس چه بوده و چه پیشینه تاریخی دارد؟ دو لغت عمده به شکل های متفاوت اما بسیار شبیه هم در زبان های هند و اروپایی برای این جشن بکار رفته است.

یول٬ کریسمس یا ناتال

یول و نادال یا ناتال . آنچه در انگلیسی بنام کریسمس بکار می رود طبق صفحه ویکی پدیا از حدود هزار سال پیش وارد زبان انگلیسی شده است پس قدمت چمدانی ندارد. یول اما قدیمی تر است و ریشه یابی بسیار جالبی دارد.

بشر خیلی قبل تر از پیدایش ادیان ابراهیمی با آنچه در آسمان می دید٬ آشنا شده بود. خورشید برای ما منبع گرما٬روشنایی و نور بود. به ما آرامش و انرژی می داد و رشد گیاهان و جانوران به آن وابسته بود. خیلی زود دانستیم که حیات ما به آن گره خورده است. شاید یکی از قدیمی ترین آیین ها که در سراسر آسیای غربی و خاورمیانه و اروپا ارواج داشته میتراییسم یا آیین مهر پرستی یا خورشید پرستی بوده باشد. خیلی قبل تر از گسترش آیین زرتشت در ایران. چیزی حدود ۱۵۰۰ سال قابل از میلاد مسیح.

مردمان آن دوران به دانش کشف انقلاب زمستانی رسیده بودند. یعنی می دانستند که چیزی حدود اول دی ماه به تقویم جلالی کنونی یا ۲۴ دسامبر که می شود چهارم دی ماه٬ روزها شروع می کنند به بلند شدن٬ خورشید بر تاریکی پیروز می شود و امید در دل شب های سرد زمستان زنده می شود. سعی می کردند به نوعی تاریک ترین و سیاه ترین و منحوس ترین شب سال را به شکل متفاوتی در کنار یکدیگر به سر کنند.

برگردیم به ریشه لغت یلدا در ایران. طبق لغت نامه دهخدا لغتی با ریشه سریانی است که به معنای میلاد در عربی است و اشاره دارد به میلاد مسیح. مسیحیان از قرن چهارم میلادی این روز را به تولد پیامبرشان نسبت دادند.

یول اما بسیار قدیمی تر است و ریشه آن بر می گردد به حداقل سه هزار سال پیش و لغت jegwla در زبان آلمانی و جشن انقلاب زمستانی.

به نظر می رسد زیرکی بنیانگذاران آیین مسیحیت بوده است که یک جشن باستانی را مصادف کردند با میلاد پیامبر خود و بعد ها مبدا تقویم مسیحی. من دلیلی با سند و مدرک علمی ندارم و این را صرفا یک نظریه بر مبنای مشترکات فرهنگی که بین ایران و نروژ دیدم می گویم. مشترکاتی نظیر نحس دانستن این شب ( که به تدریج تغییر ماهیت داده است).

“یلدا اول زمستان و شب آخر پاییز است که درازترین شبهای سال است و در آن شب یا نزدیک بدان ، آفتاب به برج جدی تحویل می کند و قدما آن را سخت شوم و نامبارک می انگاشتند. منبع

یک رسم دیگر نروژی خوردن شیر برنج در این شب است. در این شیر برنج یک دانه بادام می اندازند و کسی که آنرا پیدا کند برایش خوش یمنی می آورد. همین رسم را ما با سمنو نوروز داریم. به نظر می رسد ریشه همه این خرده سنت ها و فرهنگ ها به خیلی قبل تر ها بر می گردد که نیاز دارد به کار تحقیقی.

دانستنی های کریسمس

درخت کاج و کادو های کریسمس در فرهنگ نروژی نبوده و از فرهنگ آلمانی وارد نروژ شده است و در نروژ قدمت چندانی ندارد. در حال حاضر بچه ها تقویم یول یا یوله کالندر می گیرند. از اول دسامبر هر روز یک هدیه تا ۲۴ دسامبر. آهنگ های یول در نروژی کاملا متفاوت هستند با انواع آمریکایی آن. نروژی ها بجای سانتاکلوز٬ یوله نیسه دارند. در شب های کریسمس (پنج شنبه) یک کاسه شیر برنج و آبجو برای نیسه بیرون از خانه می گذارند. نیسه ها زیر درختان جنگل زندگی می کنند و وظیفه آنها حفاظت از حیوانات در سرمای زمستان است. برای یول ۷ نوع کیک مختلف پخت می شود. غذای شب کریسمس در شمال نروژ ماهی توشک ٬ در غرب پینه شوت و در بقیه مناطق ریبه است.

عکس از موزه مردم شناسی نروژ

در انتها یادآور شوم اگر دوست مسیحی دارید٬ کریسمس با سال نو تفاوت دارد. کریسمس ۲۴ دسامبر در بسیاری از کشور ها (مثلا در روسیه ارتودوکس ۷ ژانویه) است. در شب کریسمس فقط کریسمس را تبریک بگویید و اول ژانویه سال نو را تبریک بگویید. گو یول!

نوشته شده در ۲۴ دسامبر ۲۰۲۰ برابر ۴ دی ماه ۱۳۹۹

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *